Bij ventilatie C komt verse lucht natuurlijk binnen via roosters in de ramen en zuigt een unit de lucht mechanisch af in keuken, badkamer en toilet. Bij ventilatie D (balansventilatie, WTW) worden toevoer én afvoer mechanisch geregeld en wint een warmtewisselaar warmte terug uit de afgevoerde lucht. D vraagt meer onderhoud, onder meer filters.
In Vlaamse woningen kom je vooral twee mechanische ventilatiesystemen tegen: systeem C en systeem D. Ze lijken op elkaar (een toestel op zolder, ventielen in het plafond), maar werken fundamenteel anders. Dat verschil bepaalt ook hoe je ze gebruikt en onderhoudt. Wij installeren geen nieuwe systemen, we onderhouden ze. We hebben dus geen belang bij het ene of het andere: hieronder vind je een neutrale vergelijking.
Eerst: de vier ventilatiesystemen
- Systeem A: natuurlijke toevoer (roosters) en natuurlijke afvoer (schachten). Geen ventilatoren.
- Systeem B: mechanische toevoer, natuurlijke afvoer. Komt in woningen weinig voor.
- Systeem C: natuurlijke toevoer via roosters, mechanische afvoer.
- Systeem D: mechanische toevoer én mechanische afvoer, bijna altijd met warmteterugwinning (WTW).
Hoe werkt ventilatie C (en C+)?
In de droge ruimtes (living, slaapkamers, bureau) zitten toevoerroosters in de ramen of boven het schrijnwerk. Daar komt verse buitenlucht binnen. Via spleten onder de deuren of roosters stroomt die lucht naar de natte ruimtes (keuken, badkamer, toilet, washok). Daar zuigt een centrale afvoerunit de lucht via ventielen en kanalen weg naar buiten.
Ventilatie C+ of vraaggestuurde ventilatie C werkt met sensoren (CO2, vocht, soms geur) die per ruimte of zone bepalen hoeveel er afgezogen wordt. Voorbeelden zijn de Renson Healthbox 3.0 en de DucoBox Silent of Focus. Er bestaan ook varianten waarbij een warmtepomp warmte haalt uit de afgezogen lucht, zoals de DucoBox Eco.
Hoe werkt ventilatie D (balansventilatie, WTW)?
Bij ventilatie D blaast het toestel gefilterde verse lucht in de droge ruimtes via toevoerventielen en zuigt het lucht af in de natte ruimtes via afvoerventielen. Beide luchtstromen gaan door een warmtewisselaar: de warme afgezogen lucht verwarmt de koude verse lucht, zonder dat ze zich mengen. Er zijn geen roosters in de ramen nodig. Een bypassklep laat de wisselaar in de zomer links liggen, en vaak beschermt een voorverwarmer de wisselaar tegen bevriezing. Het condenswater uit de wisselaar loopt via een sifon naar de riolering. Gekende toestellen zijn de Zehnder ComfoAir Q, Brink Renovent en Flair, de DucoBox Energy, de Renson Endura Delta, de Vasco D-reeks, de Itho HRU ECO en de Orcon HRC.
C en D naast elkaar
| Ventilatie C / C+ | Ventilatie D (WTW) | |
|---|---|---|
| Toevoer verse lucht | Natuurlijk, via roosters in ramen | Mechanisch, via ventielen, gefilterd |
| Afvoer | Mechanisch in natte ruimtes | Mechanisch in natte ruimtes |
| Warmteterugwinning | Nee (tenzij met ventilatiewarmtepomp) | Ja, via warmtewisselaar |
| Kanalen | Enkel naar natte ruimtes | Naar alle ruimtes |
| Filters in het toestel | Geen filterwissel zoals bij D | Twee filters, om de 6–12 maanden vervangen |
| Buitenlawaai en tocht via roosters | Mogelijk | Geen roosters nodig |
| Onderhoudsbeurt door vakman | Om de 1–2 jaar | Om de 1–3 jaar |
| Onze prijs onderhoud | €149 excl. btw | €199 excl. btw (incl. standaard filters) |
Voor- en nadelen in de praktijk
Ventilatie C
- Plus: eenvoudiger, minder kanalen, geen filters om te vervangen, goedkoper in onderhoud.
- Min: de verse lucht komt ongefilterd en koud binnen via de roosters. Bewoners zetten die roosters daarom vaak dicht, en dan werkt het systeem niet meer zoals bedoeld. Ook buitenlawaai kan binnenkomen via de roosters.
Ventilatie D
- Plus: warmteterugwinning, gefilterde verse lucht (met een F7-filter ook tegen fijnstof en pollen), geen roosters in de ramen.
- Min: meer techniek, kanalen naar elke kamer, filters die je regelmatig moet vervangen en een uitgebreider onderhoud. Een vuile wisselaar of vuile filters kosten rendement en stroom.
Kan je overschakelen van C naar D?
Technisch kan het, maar het is een ingrijpende verbouwing: er moeten toevoerkanalen naar alle droge ruimtes komen, er is plaats nodig voor een groter toestel met vier kanaalaansluitingen, en er moeten twee kanalen naar buiten. In een bestaande woning lukt dat vaak enkel als je toch plafonds of vloeren openmaakt. Bij een verbouwing met omgevingsvergunning gelden bovendien de EPB-ventilatie-eisen. Dat is installatiewerk, geen onderhoud: daarvoor ga je naar een installateur. Wij komen pas in beeld zodra het systeem draait.
Welk systeem heb je thuis?
- Roosters in de ramen van living en slaapkamers + ventielen enkel in keuken, badkamer en toilet: ventilatie C.
- Ventielen in het plafond van álle kamers, geen roosters + een toestel met vier dikke kanalen (twee naar buiten, twee naar de woning): ventilatie D.
- Typeplaatje: namen als ComfoAir, Renovent, Flair, Endura Delta, DucoBox Energy, HRU of HRC wijzen op een WTW-toestel (D). Healthbox, DucoBox Silent of Focus en CVE zijn afvoerunits (C).
Twijfel je nog? Kijk in de handleiding of op het typeplaatje van je toestel.
Wat betekent het verschil voor het onderhoud?
Bij ventilatie C reinig je zelf de toevoerroosters en afvoerventielen. Een vakman reinigt om de 1 à 2 jaar de ventilator en het slakkenhuis, controleert de sensoren en regelkleppen en leest foutcodes uit. Bij ventilatie D vervang je zelf de filters en reinig je de ventielen. Een vakman neemt om de 1 tot 3 jaar de warmtewisselaar uit en spoelt die, reinigt de ventilatoren, en controleert bypass, voorverwarmer en condensafvoer. Bij beide systemen worden de kanalen om de 4 tot 9 jaar gereinigd. Meer details in hoe vaak je ventilatie moet laten onderhouden en wat je zelf kan doen.
Wanneer bel je een vakman?
Ongeacht het systeem: laat een vakman komen als je niet weet wanneer het laatste onderhoud was, als je condens, geur of meer lawaai merkt, of als er een foutcode op het display staat. We onderhouden ventilatie C en C+ (€149 excl. btw) en ventilatie D (€199 excl. btw). Bij een ventilatiewarmtepomp onderhouden we enkel het ventilatiegedeelte, niet het koelcircuit. Bekijk de prijzen of vraag een afspraak aan.
Veelgestelde vragen
Wat is beter: ventilatie C of D?
Dat hangt af van je woning en je prioriteiten. Ventilatie D wint warmte terug, filtert de verse lucht en heeft geen roosters in de ramen nodig, maar vraagt meer onderhoud en kanalen naar elke kamer. Ventilatie C is eenvoudiger en goedkoper in onderhoud, maar de verse lucht komt koud en ongefilterd binnen via roosters. Beide voldoen aan de EPB-eisen als ze goed ontworpen zijn.
Wat is ventilatie C+?
Ventilatie C+ is een vraaggestuurde versie van systeem C. Sensoren voor CO2, vocht of geur meten per ruimte of zone hoeveel er afgezogen moet worden, zodat het systeem niet onnodig hard draait. De toevoer blijft natuurlijk via roosters in de ramen. Gekende voorbeelden zijn de Renson Healthbox 3.0 en de DucoBox Silent of Focus met sensoren.
Is ventilatie D hetzelfde als balansventilatie of WTW?
Ja, in de praktijk wel. Ventilatie D betekent mechanische toevoer én afvoer. Omdat beide luchtstromen in evenwicht gebracht worden, spreekt men van balansventilatie. Bijna alle systemen D in woningen hebben een warmtewisselaar die warmte uit de afgevoerde lucht terugwint: daarom heet het toestel ook een WTW-toestel (warmteterugwinning).
Heeft ventilatie C filters?
Een afvoerunit van ventilatie C heeft geen filters die je regelmatig moet vervangen zoals bij een WTW-toestel. De verse lucht komt via roosters in de ramen binnen; sommige roosters hebben wel een insectengaas of filtermatje dat je reinigt. Wat je bij ventilatie C zelf onderhoudt, zijn de toevoerroosters en de afvoerventielen.