Ventilatie maakt meestal lawaai door vuile filters of ventielen: de ventilatoren draaien dan harder om hetzelfde debiet te halen. Fluiten wijst vaak op een ventiel dat te ver dichtstaat of een kap die niet luchtdicht sluit, brommen op een vuile of onbalans geraakte ventilator. Begin met filters en ventielen; blijft het geluid, laat dan een vakman meten.
Een goed ingeregelde ventilatie hoor je in de normale stand nauwelijks. Merk je dat je toestel of je ventielen luider zijn dan vroeger, dan is dat bijna altijd een signaal: ergens is er meer weerstand, iets is vuil, los of verkeerd afgesteld. Volgens Buildwise zijn de ventilatoren de belangrijkste geluidsbron van een mechanische ventilatie, en elk extra drukverlies in kanalen en ventielen zorgt voor meer stromingsgeluid én een hoger toerental. Het goede nieuws: veel oorzaken zijn eenvoudig op te sporen.
Welk geluid hoor je? Oorzaak per type
| Geluid | Waar | Meest waarschijnlijke oorzaak | Zelf te checken? |
|---|---|---|---|
| Zoemen, harder dan vroeger | Toestel en ventielen | Vuile filters of ventielen: constant-debietventilatoren draaien harder | Ja: filters en ventielen |
| Fluiten of sissen | Eén ventiel of rooster | Ventiel te ver dicht of verdraaid, vuil ventiel, luchtlek | Deels: reinigen zonder afstelling te wijzigen |
| Fluiten aan het toestel | Filterkap of voorpaneel | Kap of paneel sluit niet luchtdicht | Ja: kap opnieuw plaatsen |
| Brommen, trillen | Toestel | Vuil op de waaier (onbalans), versleten lager, trillingen via ophanging | Nee |
| Tikken of klapperen | Toestel of kanaal | Bypassklep, losse kanaalbeugel, klep in een kanaal | Nee |
| Gorgelen of slurpen | Toestel (D) | Sifon van de condensafvoer droog of te kort | Deels: water bijgieten |
| Lawaai na een onderhoud | Ventielen | Ventielen verwisseld of in een andere stand teruggezet | Nee: debiet meten |
Oorzaak 1: vuile filters en ventielen
De meeste moderne toestellen werken met constant-debietventilatoren. Ze houden het ingestelde debiet vast, ook als de weerstand stijgt. Zitten filters, ventielen of de warmtewisselaar vol stof, dan draaien de ventilatoren sneller: je hoort een hoger zoemen in het toestel én meer luchtgeruis aan de ventielen. Zo verklaart vuil zowel extra lawaai als een hogere stroomrekening.
Wat kan je doen? Vervang de filters (bij ventilatie D) en reinig de ventielen en roosters. Hoe je dat veilig doet, lees je in filters van ventilatie D vervangen en wat je zelf kan onderhouden.
Oorzaak 2: een fluitend ventiel
Een ventiel dat fluit, staat vaak verder dicht dan nodig. Dat gebeurt als iemand eraan gedraaid heeft, als een ventiel na het poetsen in een andere stand is teruggezet, of als ventielen tussen kamers verwisseld zijn. Elk ventiel is bij de oplevering afgesteld op het debiet voor die specifieke ruimte. Buildwise vraagt uitdrukkelijk om de afstelling van ventielen niet te veranderen.
Ook een rubberen afdichtring die niet goed zit, of een kier tussen ventiel en plafond, kan fluiten. Bij ventilatie C kan een gesloten toevoerrooster in het raam ervoor zorgen dat de unit de lucht langs kieren moet aanzuigen, met fluitende deuren of ramen als gevolg.
Oorzaak 3: brommen of trillen van de ventilator
Stof en vet op de waaier maken hem zwaarder aan één kant. Een ventilator in onbalans bromt en trilt, en dat geluid plant zich voort via de ophanging en de kanalen. Ook een lager dat aan het slijten is, geeft een brommend of ratelend geluid. De waaier reinigen vraagt vakkennis: bij Brink mogen de balansgewichtjes op de waaier bijvoorbeeld niet verschuiven, en bij de Renson Healthbox 3.0 wordt de waaier enkel met perslucht gereinigd, nooit met water.
Een toestel dat rechtstreeks tegen een houten wand of op een zoldervloer hangt, kan dat geluid versterken. Hier helpt een trillingsdempende ophanging.
Oorzaak 4: geluid via de kanalen
Kanalen geven geluid door van het toestel naar de kamers, en tussen kamers onderling. Bij een goed ontwerp vang je dat op met geluiddempers. Buildwise geeft als vuistregel dat een starre geluiddemper van 90 cm met 5 cm absorberend materiaal doorgaans volstaat. Ontbreken geluiddempers, zijn kanalen te smal of maken ze veel scherpe bochten, dan blijft het systeem luider dan nodig. Dat is geen onderhoudsprobleem maar een installatiekwestie: de oplossing is dan een geluiddemper bijplaatsen of het kanaalnet aanpassen.
Oorzaak 5: tikken, klapperen of gorgelen bij ventilatie D
Een WTW-toestel heeft een bypassklep die in de zomer de warmtewisselaar omzeilt. Bij het openen of sluiten hoor je soms een korte klik: dat is normaal. Een klep die blijft tikken of klapperen, moet nagekeken worden. Een gorgelend of slurpend geluid komt vaak van de condensafvoer: als de sifon droog staat, trekt het toestel lucht door de afvoer. Dat geeft niet alleen geluid maar soms ook een rioolgeur (zie ventilatie stinkt).
En als het toestel gewoon te hoog staat?
Staat je ventilatie in de hoogste stand terwijl dat niet nodig is, dan maakt ze uiteraard meer lawaai. Buildwise raadt aan het systeem continu te laten draaien in een stand die voldoende debiet levert, ook 's nachts, en een stand hoger te zetten tijdens koken, douchen of met veel mensen in huis. Een vraaggestuurd systeem (C+ of D met sensoren) doet dat automatisch. Gaat het toestel 's nachts onverwacht op een hoge stand, dan kan een sensor of een verkeerd tijdsprogramma de oorzaak zijn.
Wanneer bel je een vakman?
Heb je de filters vervangen en de ventielen gereinigd en blijft het lawaai, dan is het tijd voor een vakman. Zeker bij brommen, trillen of tikken in het toestel. Bij een onderhoud van ventilatie D (€199 excl. btw) of ventilatie C (€149 excl. btw) worden ventilatoren en ventielen gereinigd (zonder de afstelling te wijzigen), bij D ook de warmtewisselaar, bypassklep en condensafvoer. Afspraak maken.
Veelgestelde vragen
Waarom maakt mijn ventilatie D meer lawaai dan vroeger?
Meestal zitten de filters, ventielen of de warmtewisselaar vol stof. Moderne toestellen houden het debiet constant en laten de ventilatoren daarom harder draaien, wat je hoort als zoemen en luchtgeruis. Vervang eerst de filters en reinig de ventielen. Blijft het geluid, dan kan een vuile of onbalans geraakte ventilator, een losse klep of een droge sifon de oorzaak zijn.
Waarom fluit mijn ventilatieventiel?
Een fluitend ventiel staat vaak verder dicht dan nodig, is verdraaid of verwisseld met dat van een andere kamer, of zit niet goed aan op het plafond. Draai er niet zelf op gevoel aan, want dan verandert het debiet in alle kamers. Reinig het ventiel zonder de afstelling te wijzigen. Blijft het fluiten, laat het dan nakijken door een vakman.
Is het normaal dat mijn ventilatie 's nachts te horen is?
In de normale of lage stand hoor je een goed ingeregelde ventilatie nauwelijks. Hoor je ze 's nachts duidelijk in de slaapkamer, kijk dan of het toestel niet in een hoge stand staat door een sensor of tijdsprogramma, en of filters en ventielen schoon zijn. Blijft het storend, dan kunnen ontbrekende geluiddempers of een te hoog ingesteld debiet de oorzaak zijn.
Mag ik mijn ventilatie uitzetten als ze te veel lawaai maakt?
Liever niet. Buildwise raadt aan het systeem continu te laten draaien en het enkel uit te schakelen bij onderhoud of in noodgevallen. Zonder ventilatie stijgen vocht en CO2 snel, met condens en schimmel als gevolg. Zet het toestel wel in een lagere stand en laat het lawaai onderzoeken: meestal is de oorzaak eenvoudig te verhelpen.