Is onderhoud van ventilatie verplicht in Vlaanderen?

"Moet dat eigenlijk?" Het is een eerlijke vraag. Voor je cv-ketel weet je dat er een wettelijke onderhoudsplicht is, maar voor je ventilatiesysteem hoor je verschillende verhalen. In dit artikel zetten we op een rij wat vastligt in regelgeving, wat de fabrikanten vragen en wat dat voor huurders en verhuurders betekent. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies: in een concrete discussie kijk je best de officiële bronnen na waarnaar we verwijzen.

Geen wettelijke onderhoudsplicht voor woningventilatie

Er is in Vlaanderen geen regel die een eigenaar verplicht om zijn ventilatie C of D om de zoveel jaar te laten onderhouden. Er is ook geen keuring of attest voor nodig, en er bestaat geen wettelijke termijn voor kanaalreiniging. Wie het onderhoud doet, hoeft daarvoor in Vlaanderen ook geen specifieke erkenning te hebben.

Dat wil niet zeggen dat onderhoud optioneel is. Omgeving Vlaanderen raadt aan om in elk geval om de één tot drie jaar een installateur in te schakelen, en Buildwise noemt het in zijn ventilatiegids uitdrukkelijk een mythe dat een ventilatiesysteem na installatie geen onderhoud nodig heeft.

Het verschil met je cv-ketel

Let op met combinatietoestellen. Heb je een ventilatiewarmtepomp (bijvoorbeeld een DucoBox Eco of een compactunit), dan gelden voor het koelcircuit eigen regels en is een technicus met F-gascertificaat nodig. Wij doen bij zulke toestellen enkel het ventilatiegedeelte. Een toestel met ingebouwde gasgestookte luchtverwarmer (zoals de Brink Elan) is ook een stooktoestel; dat deel onderhouden wij niet.

EPB en het ventilatieprestatieverslag: alleen bij de bouw

Bij nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties legt de Vlaamse EPB-regelgeving ventilatie-eisen op. Daarbij hoort een ventilatievoorontwerp vóór de start van de werken en een ventilatieprestatieverslag na de werken, opgemaakt door een ventilatieverslaggever. Dat verslag toont aan dat het systeem bij de oplevering de juiste debieten haalde.

Belangrijk: dat verslag is een momentopname bij de oplevering, geen onderhoud. Het zegt niets over hoe het systeem er na vijf jaar zonder filterwissel bij staat. Omgekeerd vervangt een onderhoud het EPB-verslag ook niet. Bewaar het verslag dus goed: het is de referentie voor de debieten die bij jouw woning horen.

Garantie: hier wordt onderhoud wél een voorwaarde

Waar de wet niets oplegt, doen de fabrikanten dat wel via hun garantievoorwaarden. Enkele voorbeelden uit de handleidingen:

• Zehnder ComfoAir Q: garantie van 24 maanden na installatie (maximaal 30 maanden na productie). De garantie vervalt onder meer als het toestel zonder filters gebruikt wordt of als er onderdelen gebruikt worden die niet door de fabrikant geleverd zijn.
• Renson Healthbox 3.0: 2 jaar garantie, mits het systeem onderhouden wordt volgens de instructies.
• Itho Daalderop: standaard twee jaar fabrieksgarantie.

Hou daarom bewijs bij van je onderhoud: facturen en de datum van elke filterwissel. Zehnder voorziet daar zelfs een onderhoudslog voor achteraan in de handleiding.

Huurder of verhuurder: wie moet wat doen?

Voor woninghuurovereenkomsten die sinds 1 januari 2019 in Vlaanderen gesloten zijn, geldt het Vlaams Woninghuurdecreet. De Vlaamse overheid publiceert daarbij een lijst van kleine herstellingen die de huurder zelf moet (laten) uitvoeren en betalen. Voor ventilatie staan daar onder meer:

• bij airco-installatie/ventilatiesystemen: "periodiek laten nakijken" en "filter reinigen";
• bij het raamkader: "verluchtingsroosters of -systemen vrijhouden";
• bij verluchtingsroosters: "niet afdekken";
• bij muren en plafonds: schade door onvoldoende verluchting herstellen, als er voldoende verluchtingsmogelijkheden voorhanden zijn;
• technische installaties die een specifiek onderhoud vragen, moeten onderhouden worden volgens de instructies van de fabrikant, die de verhuurder aan de huurder ter beschikking stelt.

Volgens dezelfde pagina is de lijst niet volledig en kan er altijd van afgeweken worden in het voordeel van de huurder. Wat niet op de lijst staat, wordt verdeeld volgens de algemene regels van het decreet. Grotere herstellingen, bijvoorbeeld een defecte ventilator door ouderdom, vallen doorgaans niet onder de kleine herstellingen. Voor huurovereenkomsten van vóór 2019, voor sociale huur of bij twijfel kijk je best op vlaanderen.be of vraag je advies aan een huurdersbond of eigenaarsorganisatie.

En in een appartement?

Heeft elk appartement een eigen toestel, dan geldt hetzelfde als voor een woning. Gaat het om een gemeenschappelijke installatie (bijvoorbeeld een centrale afzuiging op het dak), dan regelt de vereniging van mede-eigenaars het onderhoud meestal via de syndicus. Kijk in de basisakte of het reglement van mede-eigendom wat tot jouw privatief deel hoort.

Premies en EPC

Er is geen Vlaamse premie voor het onderhoud van ventilatie. Ventilatie speelt wel mee bij Mijn VerbouwPremie: wie nieuw buitenschrijnwerk plaatst, moet sinds 1 juli 2025 voldoende ventilatie in de droge ruimtes aantonen, bijvoorbeeld via roosters of een systeem B of D, of met een EPC (opgemaakt na 2 januari 2024) dat voldoende ventilatie toont.

Wanneer bel je een vakman?

Ook zonder wettelijke plicht: laat een vakman komen als je laatste onderhoud meer dan twee à drie jaar geleden is, als je garantie loopt en je de voorwaarden wil respecteren, of als je als huurder het systeem periodiek moet laten nakijken. Een onderhoud van ventilatie D kost €199 excl. btw, een onderhoud van ventilatie C €149 excl. btw, verplaatsing inbegrepen. Lees hoe vaak onderhoud aangewezen is en wat het kost, of vraag een afspraak aan.